محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

205

تحفه خانى ( فارسى )

و شيرهء مغز بادام فائق بايد ساخت و اگر سرفه و گرفتگى آواز نباشد جلاب و شربت از آب انارين كه با شحم آن فشرده باشند با قدرى قند و ترنجبين صافى بايد داد و چون سرفه نباشد غذا آش آلوى كوهى و يا تمر هندى و يا حب رمان و يا زرك با شيرهء مغز بادام بايد داد در قند و كشمش در آش فائق بايد ساخت و اگر صداع صفراوى اشتداد يابد مخوف است زيرا كه اكثر آنست كه منجر بسرسام مىشود و درين حين واجب بر معالج آنست كه مبالغه در تليين و اسهال صاحب صداع نمايد به آب فواكه و حقنه لينه و سقوط بروغن بارد مثل روغن بيد و روغن كدو و شير عورات و نهادن جرادهء كدوى برهامه و خيار و عنب الثعلب تازه از برگ و ميوه كوفته بر سر ضماد بايد كرد تنها يا با سركه و آب سرد و آب بهى و برگ نى تازه كوفته بر سر ضماد كردن نافع است و يا آب سرد و آب برد و سركه ضماد بايد كرد و اگر هيچ‌يك از مذكورات موجود نشود آب سرد بر سر بايد ريخت و اين بفصل تيرماه و تابستان مناسب است و اما هرجا كه زمستان باشد بسيار سرد نبايد و بوئيدن كافور و صندل و گلاب نيز بسيار نافع است بانفراد يا به اجتماع و جلّاب از گلاب و تلقان جو و لعاب اسبغول و سركه نافع است و برهامه شياف ماميثا و صندل و گل سرخ و كافور طلا كردن نافع و اگر وجع شديد باشد بنفشه و اندك كافور درو بايد چكانيد و اگر در سر بخارات و طنين و دوى كه مراد آواز گوش است باشد استعمال باردات بطريق طلا كردن ممنوع است حذر بايد كرد و درين صورت استعمال روغن بابونه با قدرى تليين طبيعت بايد كرد بحقنه كه درو از حشايش ملطفه باشد مثل بابونه و شبت و حلبه و مثل اينها و جلّاب درين ادويه بيخ سوسن تراشيده نيم‌كوفته دو مثقال و